AP: Iran và Oman sẽ được thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz

Ngày 8/4, một quan chức tham gia cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tiết lộ rằng, theo kế hoạch ngừng bắn kéo dài hai tuần, Iran và Oman được phép thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Ảnh vệ tinh eo biển Hormuz. Ảnh: TTXVN

Theo hãng tin AP, quan chức này nói rằng, Iran sẽ sử dụng số tiền thu được cho công tác tái thiết, còn chưa rõ Oman sẽ sử dụng khoản tiền này vào mục đích gì.

Eo biển Hormuz nằm trong vùng lãnh hải của cả Oman và Iran. Trên thế giới, tuyến đường này lâu nay được coi là tuyến hàng hải quốc tế và chưa từng bị thu phí.

Trước khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ, Iran và Oman đã thảo luận về bảo đảm lưu thông qua eo biển Hormuz trong bối cảnh tuyến hàng hải chiến lược này bị tê liệt do ảnh hưởng nghiêm trọng từ xung đột tại Trung Đông.

Theo hãng thông tấn nhà nước của Oman, Thứ trưởng Ngoại giao hai bên đã tiến hành thảo luận với sự tham gia của các chuyên gia để bàn về các phương án khả thi nhằm bảo đảm lưu thông thông suốt qua eo biển Hormuz. Thông báo trên mạng xã hội X, hãng thông tấn này cho biết chuyên gia của hai bên đã đưa ra một số đề xuất liên quan đến vấn đề thu phí.

Video đang HOT

Về phần mình, Iran nói rằng nước này đang hoàn thiện dự thảo về cơ chế điều phối hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và có thể tiến hành đàm phán với các bên liên quan nhằm thiết lập một khuôn khổ hợp tác trong tương lai.

Hãng thông tấn IRNA của Iran ngày 2/4 dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi cho biết, việc xây dựng cơ chế quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz sẽ có sự phối hợp với Oman và dự kiến được đưa vào triển khai sau khi xung đột kết thúc. Một ủy ban của Quốc hội Iran đề xuất áp dụng cơ chế thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Trước đó, theo hãng tin Reuters, Iran muốn mọi thỏa thuận hòa bình lâu dài đều phải cho phép nước này thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Một quan chức Iran cho biết mức phí sẽ thay đổi tùy theo loại tàu, hàng hóa chuyên chở và các điều kiện liên quan khác, nhưng không nêu chi tiết.

Các quan chức ngành vận tải biển nói rằng trong lịch sử hiện đại, chưa từng có động thái đơn phương nào yêu cầu thu phí để đi qua một eo biển.

Trong khi đó, ngày 6/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh việc lưu thông tự do dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải là một phần trong thỏa thuận hòa bình với Iran.

Về vấn đề thu phí, các quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc vào xuất khẩu năng lượng qua Hormuz đặc biệt lo ngại. Các tiểu vương quốc Arab thống nhất cho rằng không thể để tuyến đường thủy này bị quốc gia nào khống chế và việc đi lại tự do phải là một phần của giải pháp cho cuộc chiến.

Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah (Các tiểu vương quốc Arab thống nhất) ngày 3/3/2026 trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Bộ Ngoại giao Qatar nói rằng, tất cả các quốc gia trong khu vực đều có quyền sử dụng eo biển Hormuz một cách tự do và mọi thảo luận về các cơ chế tài chính trong tương lai cần được tiến hành sau khi tuyến đường này được mở lại.

Theo quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, các quốc gia ven các eo biển không được thu phí tàu thuyền chỉ muốn đi qua. Tuy nhiên, họ có thể áp dụng các khoản phí hạn chế đối với tàu thuyền thực hiện các dịch vụ cụ thể như hoa tiêu, lai dắt hoặc dịch vụ cảng, nhưng không được áp dụng mức phí cao hơn đối với tàu của bất kỳ quốc gia cụ thể nào.

Các eo biển của Thổ Nhĩ Kỳ (gồm Bosphorus, biển Marmara và Dardanelles nối Biển Đen với Địa Trung Hải) tuân theo quy định của Công ước Montreux năm 1936, bảo đảm quyền đi lại tự do cho tàu thương mại trong thời bình. Công ước này cho phép Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng các khoản phí tiêu chuẩn để trang trải chi phí dịch vụ, nhưng không cho phép áp đặt phí chung đối với việc quá cảnh.

Singapore không thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Singapore.

Trong khi đó, các kênh đào nhân tạo lại có quy định khác với eo biển tự nhiên. Ai Cập và Panama đều thu phí tàu thuyền đi qua kênh đào Suez và kênh đào Panama.

'Nút thắt' Hormuz: Eo biển nhỏ dẫn đến khủng hoảng lớnChỉ rộng chưa đầy 33 km nhưng eo biển Hormuz lại là tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Khi chiến sự xảy ra tại Trung Đông, eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng năng lượng mà thế giới chưa từng chứng kiến. Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các tiểu vương...