Ca sĩ Sơn Tùng M-TP có vô can khi nghệ sĩ Lê Giang tố đạo nhái ở MV ‘Come my way’?

Vụ nghệ sĩ Lê Giang tố bị xâm phạm bản quyền, phía Antiantiart nhận toàn bộ trách nhiệm nhưng khó có thể kết luận ca sĩ Sơn Tùng M-TP hoàn toàn vô can.

Những ngày qua, vụ nghệ sĩ Lê Giang tố bị ê-kíp sản xuất MV Come my way của ca sĩ Sơn Tùng M-TP xâm phạm bản quyền gây xôn xao dư luận.

Cụ thể, chị cho rằng cảnh di tích xuất hiện trong MV có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm Vestige of the Land (Tàn chỉ, 2017) nổi tiếng của mình.

Theo trình bày của các bên, ca sĩ Sơn Tùng M-TP thông qua Công ty Cổ phần M-TP Talent (sau đây gọi tắt là M-TP Talent) thuê Antiantiart sản xuất MV Come my way; sau đó đơn vị này tiếp tục thuê đội ngũ Microwave Soups phụ trách phần chỉ đạo nghệ thuật và thiết kế bối cảnh cho sản phẩm.

Phát ngôn chính thức từ Antiantiart và phía Sơn Tùng M-TP đều nhiều lần nhấn mạnh Antiantiart chủ động, trực tiếp triển khai và độc lập ra quyết định trong toàn bộ quá trình sản xuất MV còn M-TP Talent “chỉ là bên sử dụng dịch vụ”.

“Có những thông tin, nhận định quy chụp trách nhiệm cho Công ty Cổ phần M-TP Talent và nghệ sĩ Sơn Tùng M-TP là không phản ánh đúng quy trình thực tế của dự án và vai trò trách nhiệm của các bên”, trích nguyên văn thông báo từ Antiantiart.

Nghệ sĩ Lê Giang bức xúc cách giải quyết vấn đề của phía ca sĩ Sơn Tùng M-TP. Ảnh: Tư liệu

Fanpage M-TP Entertainment (công ty của ca sĩ Sơn Tùng M-TP) cũng chia sẻ lại văn bản trên đồng thời thể hiện rõ lập trường là bên thứ 3 đứng ngoài trách nhiệm: “Chúng tôi ghi nhận thông tin chính thức cũng như những nỗ lực giải quyết từ phía đơn vị sản xuất Antiantiart, đồng thời đang theo dõi sát sao quá trình trao đổi và làm việc giữa các bên liên quan để làm rõ sự việc”.

Khó nói Sơn Tùng M-TP vô can

Liên quan đến trách nhiệm của ca sĩ Sơn Tùng M-TP và M-TP Talent trong vụ việc, trao đổi với phóng viên VietNamNet, luật sư Hoàng Hà – Đoàn Luật sư TPHCM cho rằng vấn đề này cần được nhìn thận trọng dựa trên vai trò thực tế của nam ca sĩ trong dự án này.

Trách nhiệm chính trước hết thuộc về tổ chức và cá nhân đã thiết kế, sao chép, dựng bối cảnh, sản xuất MV và chủ thể đang sở hữu, phát hành, khai thác thương mại MV.

Nếu Sơn Tùng M-TP chỉ là người biểu diễn, không tham gia lựa chọn bối cảnh, thiết kế mỹ thuật, sản xuất hình ảnh, không là chủ sở hữu hoặc đơn vị khai thác MV thì không mặc nhiên quy trách nhiệm pháp lý cho anh về hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Tuy nhiên, nếu Sơn Tùng M-TP hoặc pháp nhân gắn với anh là chủ sở hữu MV, nhà sản xuất, bên đặt hàng sản xuất, bên phê duyệt sản phẩm cuối cùng hoặc bên đang khai thác doanh thu từ MV thì trách nhiệm có thể phát sinh ở tư cách chủ thể sử dụng tác phẩm.

Là chủ dự án, Sơn Tùng M-TP và pháp nhân gắn với tên anh khó có thể vô can. Ảnh: FBNV

Theo Điều 19, Điều 20 và Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 SĐ, BS 2025, việc sao chép, làm tác phẩm phái sinh, sử dụng hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng mà không được phép chủ sở hữu quyền tác giả có thể là hành vi xâm phạm.

Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan cũng yêu cầu xem xét yếu tố xâm phạm trên cơ sở so sánh phần thể hiện sáng tạo của tác phẩm gốc với sản phẩm bị nghi xâm phạm.

Về chế tài, chủ thể vi phạm có thể bị yêu cầu xin lỗi, cải chính, chấm dứt sử dụng, gỡ bỏ nội dung vi phạm, bồi thường thiệt hại theo cơ chế dân sự.

Về hành chính, Nghị định 341/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan; trường hợp cố ý xâm phạm ở quy mô thương mại và đạt ngưỡng luật định còn có thể xem xét Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015.

Vì vậy, với vụ việc liên quan ca sĩ Sơn Tùng M-TP, điểm mấu chốt cần làm rõ anh là ca sĩ biểu diễn đơn thuần hay đồng thời là chủ thể sản xuất, sở hữu, phê duyệt và khai thác MV. Không nên quy kết cá nhân khi chưa có hồ sơ hợp đồng và chứng cứ về vai trò cụ thể.

“Quan điểm của tôi là không nên dùng hai chữ ‘nạn nhân’ hoặc ‘đồng phạm’ theo cách gọi của cư dân mạng. Pháp luật không kết luận dựa trên độ nổi tiếng, thiện cảm hay sức ép dư luận. Phải nhìn vào vai trò cụ thể của Sơn Tùng M-TP trong quá trình sản xuất, sở hữu và khai thác MV”, luật sư Hoàng Hà nhận định.

Di tích xuất hiện trong MV (trái) có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm “Vestige of the Land” (Tàn chỉ -phải). Ảnh: Tư liệu, chụp màn hình

Chuyên gia nói thêm: “Câu trả lời công bằng nhất là: Sơn Tùng M-TP có thể là người bị ảnh hưởng nhưng cũng có thể phải chịu trách nhiệm nếu chứng minh được vai trò kiểm soát, phê duyệt hoặc khai thác MV. Không nên ‘kết án’ trên mạng nhưng cũng không thể lấy danh nghĩa nghệ sĩ biểu diễn để miễn trừ mọi trách nhiệm”.

Tự bảo vệ rủi ro

Phóng viên đặt vấn đề: Khi thị trường giải trí ngày càng phát triển và vận hành chuyên nghiệp, tình huống tương tự vụ việc liên quan ca sĩ Sơn Tùng M-TP sẽ ngày càng phổ biến, thậm chí gần như tất yếu với những dự án lớn.

Không chỉ âm nhạc, vấn đề này càng hiện hữu rõ nét hơn ở lĩnh vực điện ảnh. Với những dự án lớn như một bộ phim điện ảnh, việc một công ty sản xuất thuê các công ty, đội ngũ làm việc; các bên này tiếp tục chia nhỏ đầu việc và thuê các công ty, đội ngũ khác thực hiện đang diễn ra hằng ngày – điều khiến ê-kíp sản xuất một bộ phim có thể lên đến vài trăm người.

Vì vậy, làm thế nào để các chủ sở hữu, phát hành và khai thác thương mại dự án phòng tránh rủi ro?

Về vấn đề này, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh chủ dự án không thể chỉ dựa vào niềm tin hoặc uy tín của “nhà thầu”. Cách bảo vệ tốt nhất là thiết kế hợp đồng và quy trình kiểm soát bản quyền chặt chẽ từ đầu.

Từ vụ việc của ca sĩ Sơn Tùng M-TP, các chủ dự án cần chú trọng khía cạnh pháp lý để bảo vệ mình trước rủi ro. Ảnh: NVCC

Thứ nhất, hợp đồng với đơn vị sản xuất phải có điều khoản cam kết “sạch quyền”, nghĩa là toàn bộ thiết kế, bối cảnh, hình ảnh, âm nhạc, đạo cụ, đồ họa, vật liệu mỹ thuật đưa vào MV phải do bên sản xuất tự sáng tạo hợp pháp hoặc đã được xin phép, mua quyền, nhận chuyển giao quyền đầy đủ. Nếu có thuê “thầu phụ”, bên sản xuất vẫn phải chịu trách nhiệm cuối cùng trước chủ dự án.

Thứ hai, hợp đồng phải cấm hoặc kiểm soát việc thuê “thầu phụ”. Luật sư Hà lấy ví dụ nếu Antiantiart thuê Microwave Soups rồi đội ngũ này tiếp tục thuê tiếp bên khác làm việc thì mỗi tầng thuê phải có hợp đồng bằng văn bản, có điều khoản bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan, trách nhiệm bồi thường, nghĩa vụ cung cấp hồ sơ nguồn gốc sáng tạo.

“Không thể để chuỗi ‘thuê của thuê’ trở thành vùng đùn đẩy trách nhiệm”, chuyên gia nhấn mạnh.

Thứ ba, trước khi phát hành, chủ dự án nên yêu cầu bộ hồ sơ pháp lý của sản phẩm, gồm bảng ý tưởng, bản phác thảo, tệp thiết kế, hợp đồng với nhà thiết kế, giấy phép sử dụng tác phẩm, cam kết không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là bước thẩm định bắt buộc, tương tự kiểm duyệt pháp lý, trước khi công bố.

“Chủ dự án không thể kiểm soát mọi thao tác sáng tạo của ‘thầu phụ’ nhưng phải kiểm soát được hợp đồng, hồ sơ quyền và trách nhiệm bồi thường. Muốn hạn chế rủi ro, đừng chờ đến khi MV phát hành mới hỏi ‘ai làm sai’ mà phải đặt câu hỏi đó từ lúc ký hợp đồng sản xuất”, luật sư Hà cho hay.

Fanpage Báo Điện tử VTV hỏi hộ netizen: "Tàn Chỉ xin phép các làng nghề thủ công chưa mà đưa họa tiết văn hóa vào rồi đòi đánh bản quyền?"Một câu hỏi được fanpage Báo Điện tử VTV đăng tải về vụ tranh chấp giữa tác phẩm Tàn Chỉ và MV Come My Way đã nhanh chóng tạo nên cuộc tranh luận sôi nổi, thu hút hàng loạt ý kiến trên mạng xã hội. Những ngày qua, thông tin xoay quanh tranh chấp bản quyền liên quan đến thiết kế bối cảnh...