Căng thẳng thương mại Mỹ EU: Tổng thống Trump đang nắm thế trận?

Vũ Thanh21:06 15/07/2025

Châu Âu đối mặt nguy cơ bị áp thuế 30% từ Mỹ khi thương lượng thất bại, phơi bày hạn chế trong chiến lược của EU.

Nội bộ EU chia rẽ, Tổng thống Trump ngày càng lấn lướt, đẩy Brussels vào thế phòng thủ.

Mỹ tuyên bố áp thuế 30% nếu không đạt thỏa thuận trước 1/8, EU loay hoay phản ứng (trong ảnh: Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C.). Ảnh: THX/TTXVN

Theo mạng tin châu Âu euractiv.com, EU đang đứng trước bờ vực của một cuộc khủng hoảng thương mại nghiêm trọng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump leo thang căng thẳng, đe dọa áp thuế 30% lên hàng hóa xuất khẩu của khối nếu một thỏa thuận không đạt được trước ngày 1/8 tới. Động thái này đã phơi bày những điểm yếu trong chiến lược “tránh chọc gấu” của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và đặt ra câu hỏi lớn: liệu EU có đang đánh mất vị thế của mình?

Tình hình hiện tại là một thách thức cho nền kinh tế EU, khi chỉ còn khoảng 2 tuần nữa để ngăn chặn mức thuế trên. Quyết định của Tổng thống Trump, tăng mức thuế từ 10% lên 30% sau khi trước đó đã áp mức 25% đối với thép và nhôm, cho thấy chiến lược ngoại giao mềm dẻo của Brussels đã thất bại.

Thay vì trực tiếp đối đầu với Tổng thống Trump, bà Leyen đã ủy quyền cho Uỷ viên Thương mại EU Maro efčovič đảm nhiệm các cuộc đàm phán. Mặc dù được đánh giá là một người “tốt”, ông efčovič đã không thể xoay chuyển tình thế, dẫn đến một “thất bại” nếu Washington không thay đổi quyết định vào phút chót.

Video đang HOT

Các bộ trưởng thương mại châu Âu cũng tổ chức cuộc họp tại Brussels để thảo luận về tình hình. Trước đó, các đại sứ EU đã họp và ủng hộ việc giữ lại gói trả đũa trị giá 21 tỷ euro cho đến ngày 1/8. Ủy ban châu Âu cũng sẽ đưa ra một danh sách các biện pháp đối phó riêng nhắm vào hàng xuất khẩu trị giá khoảng 72 tỷ euro của Mỹ. Một nhà ngoại giao EU cho biết: “Cả hai gói sẽ được đóng khung và sẵn sàng sử dụng vào đầu tháng 8 năm nay, nếu các cuộc đàm phán không mang lại kết quả có thể chấp nhận được”.

Tuy nhiên, liệu lời đe dọa này có đáng tin cậy khi EU không sẵn sàng sử dụng gói trả đũa nhỏ hơn ngay lúc này, đặc biệt khi gói đó không thay đổi dù Tổng thống Trump đã tăng mức thuế lên cao hơn giữa các cuộc đàm phán. Điều này cho thấy chính quyền Trump dường như đang nắm quyền kiểm soát tình hình.

Sự thiếu thống nhất trong nội bộ EU cũng là một vấn đề lớn. Pháp mong muốn một cách tiếp cận quyết đoán hơn và đã kêu gọi đáp trả bằng thuế quan. Ngược lại, Đức lại muốn đạt được thỏa thuận nhanh chóng để bảo vệ ngành công nghiệp ô tô của mình. Sự khác biệt này đã khiến EU “loay hoay trong tình trạng lấp lửng tự áp đặt”, theo euractiv.com

Những lời kêu gọi EU hành động thực tế và trả đũa đang ngày càng gia tăng. Nhà kinh tế học người Mỹ Paul Krugman, người chỉ trích Tổng thống Trump gay gắt, đã khuyến nghị EU nên đáp trả. Các thành viên Nghị viện châu Âu như Chủ tịch ủy ban thương mại Bernd Lange và nghị sĩ Pháp Marie-Pierre Vedrenne cũng đã lên tiếng kêu gọi sử dụng công cụ chống cưỡng ép của EU. Tuy nhiên, một số quốc gia như Italy lại không muốn leo thang căng thẳng.

Trong bối cảnh đó, Ủy ban châu Âu đang cố gắng chứng minh họ có những lựa chọn khác, như việc bà Leyen công bố một thỏa thuận thương mại với Indonesia. Tuy nhiên, thương mại EU-Indonesia chỉ bằng khoảng 2% so với thương mại EU-Mỹ, cho thấy đây không phải là một giải pháp thay thế đủ lớn.

Tin tốt là EU đang ở vị thế tốt hơn so với thời điểm Tổng thống Trump đe dọa áp thuế 50% trước đây. Tin xấu là Brexit đột nhiên trở nên “sáng suốt hơn”, khi Anh thoát khỏi mức thuế cao, với chỉ 10%. Thương mại là lĩnh vực mà Ủy ban châu Âu có thẩm quyền độc quyền hành động thay mặt các nước EU, và đó cũng là lĩnh vực duy nhất mà Ủy ban châu Âu được cho là có thế mạnh. Trước tình hình này, một câu hỏi đang vang vọng khắp các thủ đô châu Âu: “Chuyện đì đã xảy ra?”.

EU đối mặt chia rẽ trước vòng đàm phán thương mại quyết định với Mỹ

Liên minh châu Âu (EU) đang nỗ lực duy trì hình ảnh thống nhất khi bước vào vòng đàm phán thương mại quan trọng với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Tuy nhiên, bất đồng quan điểm giữa các quốc gia thành viên được cho là có thể làm suy yếu vị thế đàm phán chung của khối.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (trái) trong cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Davos, Thuỵ Sĩ. Ảnh minh họa: AP/TTXVN

Theo tờ Politico ngày 3/7, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa khẳng định không quốc gia nào trong EU mong muốn leo thang căng thẳng thương mại với Mỹ. Thông điệp này cũng sẽ được Ủy viên Thương mại EU Maroe Sefcovic nhấn mạnh trong cuộc gặp Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer vào cuối tuần này. Đây được coi là cơ hội cuối cùng để hai bên đạt được thỏa thuận trước hạn chót ngày 8/7 mà ông Trump đưa ra - nếu không, các đối tác sẽ đối mặt mức thuế "đối ứng" lên tới 50%.

Mặc dù vậy, các nguồn tin ngoại giao cho biết nhiều quốc gia thành viên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về mức thuế cơ bản 10% mà Mỹ đã áp dụng từ tháng 4. Một số quốc gia, trong đó có Đức và Italy, ủng hộ việc sớm đạt được thỏa thuận, kể cả khi phải nhượng bộ thêm để bảo vệ các ngành xuất khẩu quan trọng như ô tô và hóa chất. Trong khi đó, Pháp và Tây Ban Nha lại kêu gọi duy trì lập trường cứng rắn hơn với Washington, cho rằng không nên chấp nhận một thỏa thuận bất cân xứng chỉ để kịp thời hạn của Mỹ.

Nghị sĩ Brando Benifei, Chủ tịch phái đoàn Nghị viện châu Âu phụ trách quan hệ với Mỹ, cảnh báo: "Những khác biệt này cần được giải quyết nhanh chóng để tránh ảnh hưởng tới lập trường chung của EU."

Theo các chuyên gia, Đức và Italy hiện là những quốc gia thúc đẩy đàm phán nhanh chóng. Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định hành động kịp thời sẽ giúp giảm thiểu rủi ro cho các ngành mũi nhọn của nền kinh tế Đức. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni - đồng minh thân cận của ông Trump - cũng cho rằng mức thuế 10% "không phải là vấn đề lớn" đối với Rome.

Tuy vậy, một số ý kiến cho rằng việc chấp nhận nhượng bộ quá mức có thể làm giảm nguyên tắc thương mại dựa trên luật lệ mà EU theo đuổi. Chuyên gia David Kleimann, thuộc Viện ODI ở Brussels, nhận định: "Ủy ban châu Âu đến nay đã kiềm chế được xu hướng nhượng bộ sâu, nhưng nguy cơ vẫn tồn tại".

Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhiều lần kêu gọi Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn các mức thuế. Ông cho biết sẵn sàng cân nhắc mức thuế 10% nếu có điều kiện bù đắp phù hợp, đảm bảo cân bằng lợi ích. Tây Ban Nha cũng duy trì quan điểm thận trọng hơn, nhất là sau khi Thủ tướng Pedro Sanchez bị ông Trump đe dọa áp thuế mới vì không tăng ngân sách quốc phòng theo đề nghị của Mỹ.

Sự chia rẽ nội bộ cũng ảnh hưởng đến khả năng triển khai các biện pháp đáp trả nếu đàm phán thất bại. Ủy ban châu Âu hiện đã chuẩn bị gói biện pháp trả đũa nhắm vào hàng xuất khẩu của Mỹ, với tổng giá trị lên tới 95 tỷ euro (khoảng 102 tỷ USD). Tuy nhiên, nếu các quốc gia thành viên tiếp tục yêu cầu miễn trừ cho một số ngành kinh tế, quy mô tác động của các biện pháp này có thể bị thu hẹp đáng kể.

Dự kiến các Bộ trưởng thương mại EU sẽ nhóm họp vào ngày 14/7 để quyết định bước đi tiếp theo.

Tổng thống Trump nêu điều kiện để EU được giảm thuế Liên minh châu Âu phải chi hàng trăm tỷ USD mua năng lượng Mỹ nếu muốn thoát thuế quan từ Washington. Cuộc đối đầu thương mại Mỹ-EU ngày càng căng thẳng. Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng, ngày 2/4/2025. Ảnh: THX/TTXVN. Politico ngày 8/4 đưa tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra yêu cầu cụ thể với...