Cảnh báo nhiễm sán dây lợn do ăn uống không bảo đảm vệ sinh

Nhiễm sán dây lợn là bệnh ký sinh trùng vẫn còn gặp khá phổ biến có khả năng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu ấu trùng ký sinh ở những cơ quan quan trọng như não, mắt hoặc tim.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nhiễm sán dây lợn liên quan đến thói quen ăn uống không bảo đảm vệ sinh như ăn thịt lợn chưa được nấu chín kỹ, ăn rau sống không được rửa sạch hoặc sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm bởi trứng sán. Chính vì vậy, việc nâng cao ý thức vệ sinh ăn uống là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa căn bệnh này.

Những nguyên nhân làm tăng nguy cơ nhiễm sán dây lợn

Sán dây lợn (Taenia solium), còn được gọi là sán dải lợn, là loại ký sinh trùng có vòng đời liên quan giữa người và lợn. Lợn đóng vai trò là vật chủ trung gian, còn người là vật chủ chính chứa sán trưởng thành trong ruột.

Khi người mắc sán dây lợn trưởng thành, các đốt sán già chứa hàng nghìn trứng sẽ theo phân ra ngoài môi trường. Nếu lợn hoặc con người vô tình ăn phải thực phẩm, nước uống có chứa trứng sán, trứng sẽ vào đường tiêu hóa, nở thành ấu trùng, xuyên qua thành ruột rồi đi theo dòng máu đến nhiều cơ quan trong cơ thể như cơ, mô dưới da, mắt hoặc não và hình thành nang ấu trùng.

Người ăn phải thịt lợn có chứa nang ấu trùng chưa được nấu chín có thể bị nhiễm sán dây trưởng thành trong ruột. Đặc biệt, người đang có sán trưởng thành trong cơ thể cũng có nguy cơ tự nhiễm ấu trùng nếu trứng sán bị trào ngược từ ruột lên dạ dày, gây nên bệnh ấu trùng sán dây lợn với nhiều biến chứng nguy hiểm.

Nhiễm sán dây lợn là bệnh ký sinh trùng vẫn còn gặp khá phổ biến.

Nhiễm sán dây lợn chủ yếu xuất phát từ điều kiện vệ sinh môi trường và thói quen sinh hoạt chưa bảo đảm, bao gồm:

• Ăn thịt lợn tái, sống hoặc các món ăn từ thịt lợn chưa được chế biến kỹ như nem chua sống, tiết canh.
• Ăn rau sống, rau thủy sinh không được rửa sạch hoặc ngâm khử khuẩn đúng cách.
• Uống nước bị ô nhiễm chứa trứng sán.
• Không rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh hoặc tiếp xúc với đất, chuồng nuôi lợn.
• Chăn nuôi lợn thả rông, không kiểm soát nguồn thức ăn và dịch bệnh.
• Quản lý chất thải, nhà tiêu không hợp vệ sinh làm phát tán trứng sán ra môi trường.

Những biểu hiện thường gặp của bệnh ấu trùng sán dây lợn

Triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào vị trí ký sinh của ấu trùng trong cơ thể.

• Ấu trùng ký sinh dưới da hoặc trong cơ

Đây là thể bệnh thường gặp và nhiều trường hợp không có biểu hiện rõ ràng. Người bệnh có thể sờ thấy các khối nhỏ, mềm dưới da, đôi khi xuất hiện cảm giác đau mỏi cơ hoặc co giật cơ nhẹ.

• Ấu trùng ký sinh ở mắt

Khi ấu trùng xâm nhập vào mắt, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như nhìn mờ, nhìn đôi, lác mắt, giảm thị lực. Trường hợp nặng có thể gây tổn thương võng mạc và nguy cơ mất thị lực.

• Ấu trùng ký sinh tại tim và các cơ quan khác

Dù ít gặp hơn, ấu trùng sán có thể gây rối loạn nhịp tim hoặc ảnh hưởng đến chức năng của các cơ quan khác tùy theo vị trí ký sinh.

• Ấu trùng sán dây lợn ở não – biến chứng nguy hiểm nhất

Ấu trùng ký sinh trong não là thể bệnh nghiêm trọng nhất, còn gọi là bệnh nang sán não. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như đau đầu kéo dài, giảm trí nhớ, co giật, động kinh, rối loạn thị giác, thay đổi hành vi hoặc rối loạn tâm thần. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây liệt, tăng áp lực nội sọ, hôn mê và đe dọa tính mạng.

Chủ động phòng ngừa để tránh mắc bệnh sán dây lợn

Hiện nay, bệnh sán dây lợn có thể được điều trị bằng các thuốc chống ký sinh trùng. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần có chỉ định của bác sĩ dựa trên loại bệnh, vị trí ký sinh của ấu trùng và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh.

Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc tẩy sán để sử dụng, đặc biệt trong trường hợp nghi ngờ có ấu trùng sán ký sinh ở não, bởi quá trình tiêu diệt ấu trùng có thể gây phản ứng viêm, làm các triệu chứng thần kinh trở nên nghiêm trọng hơn.

Phòng bệnh sán dây lợn không khó nếu mỗi người duy trì thói quen vệ sinh ăn uống khoa học. Do vậy, cần thực hiện nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”, tuyệt đối không ăn thịt lợn chưa được nấu chín, tiết canh hoặc các sản phẩm từ thịt lợn không bảo đảm an toàn.

Người tiêu dùng nên lựa chọn thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát thú y. Thịt lợn nhiễm nang sán (còn gọi là lợn gạo) thường có thể quan sát thấy các hạt trắng nhỏ nằm trong thớ thịt, do đó cần kiểm tra kỹ trước khi chế biến.

Bên cạnh đó, cần rửa tay sạch bằng xà phòng, sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh, xử lý phân và chất thải đúng quy định, không phóng uế bừa bãi. Những người đã được phát hiện có sán dây lợn trưởng thành trong đường ruột cần được điều trị triệt để để tránh phát tán trứng sán ra môi trường và lây nhiễm cho người khác.

Sán dây lợn là bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh được. Chủ động thực hiện vệ sinh cá nhân, bảo đảm an toàn thực phẩm và thay đổi các thói quen ăn uống không lành mạnh chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng.

Dấu hiệu chứng tỏ bạn đã nhiễm sán dây lợnĂn nhiều vẫn gầy, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra đốt trắng... đó có thể là tín hiệu sán dây lợn đang sống trong cơ thể. Nhiều nốt cản quang dưới da thành ngực - bụng của bệnh nhân do sán dây lợn. Ảnh: BVCC. Theo PGS.TS.BS Phạm Ngọc Minh, khoa Vi sinh - Ký sinh trùng, Bệnh viện Đại học Y...