Iran giữ “quân bài” mạnh nhất, tuyên bố quyền bất khả xâm phạm ở Hormuz

Iran khẳng định vẫn còn cách biệt để đi đến thỏa thuận cuối cùng

Ngày 18/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington đã đạt được một số tiến triển, song hai bên vẫn còn rất xa một thỏa thuận cuối cùng.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: THX/TTXVN

Phát biểu trên truyền hình quốc gia, ông Ghalibaf khẳng định Iran "đã chiến thắng trên thực địa" trong các tuần giao tranh vừa qua và chỉ chấp nhận lệnh ngừng bắn tạm thời với Mỹ vì các yêu cầu của Tehran đã được đáp ứng. Người đứng đầu cơ quan lập pháp Iran cho rằng Washington không đạt được mục tiêu đề ra, nhấn mạnh Tehran vẫn kiểm soát tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận: "Chúng ta vẫn còn cách rất xa cuộc thảo luận cuối cùng... vẫn còn nhiều khác biệt và một số vấn đề cơ bản chưa được giải quyết".

Trước đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh cũng thông báo nước này chưa sẵn sàng nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ, do Washington vẫn duy trì các yêu cầu "tối đa" trong các vấn đề then chốt. Hai bên hiện tiếp tục trao đổi thông điệp qua kênh gián tiếp, trong khi Tehran mong muốn hoàn tất một "khuôn khổ thỏa thuận" trước khi bước vào đối thoại trực tiếp.

Ông Khatibzadeh cũng bác bỏ khả năng chuyển giao urani làm giàu cho Mỹ, khẳng định đây là đề xuất "không thể chấp nhận", đồng thời kêu gọi Washington giải quyết các quan ngại của Iran, đặc biệt là việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt mà Tehran cho là "đơn phương và phi pháp".

Trước đó, các phái đoàn Iran và Mỹ đã tiến hành tiếp xúc cấp cao tại Islamabad, trong đó có cuộc gặp kín giữa ông Ghalibaf và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 11/4, cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa hai nước kể từ trước Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng và hiện chưa có lịch cụ thể cho vòng đối thoại tiếp theo.

Song song với tiến trình ngoại giao, tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục diễn biến căng thẳng. Iran đã đảo ngược quyết định mở lại tuyến hàng hải này và nổ súng vào các tàu tìm cách đi qua, buộc nhiều tàu chở dầu phải quay đầu.

Tehran tuyên bố việc hạn chế lưu thông qua eo biển sẽ tiếp tục chừng nào Mỹ còn duy trì phong tỏa đối với các cảng của Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng cảnh báo mọi tàu thuyền tiếp cận khu vực có thể bị coi là mục tiêu.

Động thái này đã vấp phải phản ứng mạnh từ Ấn Độ. New Delhi đã triệu Đại sứ Iran để phản đối sau khi hai tàu treo cờ Ấn Độ bị nổ súng khi đi qua eo biển Hormuz, bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về an toàn hàng hải và yêu cầu Tehran bảo đảm an ninh cho các tàu thương mại cũng như sớm nối lại việc tạo điều kiện cho tàu hướng tới Ấn Độ. Theo các nguồn tin, vụ việc buộc nhiều tàu, trong đó có tàu chở dầu cỡ lớn, phải quay đầu giữa tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.

Trong khi đó, phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết các cuộc trao đổi với Iran đang diễn ra "rất tích cực", song nhấn mạnh Washington sẽ tiếp tục duy trì các biện pháp gây sức ép, bao gồm phong tỏa hàng hải, cho đến khi đạt được một thỏa thuận toàn diện, trong đó có nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Cùng với đó, quân đội Mỹ được cho là đang chuẩn bị các biện pháp mạnh hơn, bao gồm khả năng kiểm soát và bắt giữ các tàu liên quan đến Iran trên vùng biển quốc tế, trong khuôn khổ chiến dịch gây sức ép kinh tế tối đa nhằm buộc Tehran nhượng bộ.

Những diễn biến trên làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và đẩy khu vực tiến gần hơn tới khả năng tái bùng phát xung đột, dù các bên trung gian nhận định cơ hội đạt được thỏa thuận trước thời hạn ngừng bắn vẫn còn.