Iran xây dựng kế hoạch thu phí qua eo biển Hormuz

Cảnh báo về cú sốc kinh tế cùng khủng hoảng giá lương thực từ xung đột Trung Đông

Nếu xung đột Trung Đông kéo dài, nguy cơ sẽ xuất hiện một chuỗi cú sốc kinh tế lan rộng, trong đó giá năng lượng tăng vọt có thể đẩy giá lương thực toàn cầu tăng theo và gây áp lực lớn lên tài chính công của những nền kinh tế dễ tổn thương nhất thế giới.

Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva phát biểu tại một cuộc họp báo ở Washington, D.C. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Phát biểu hôm 15/4, tại buổi họp báo trong khuôn khổ các cuộc họp mùa xuân của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) tại Washington (Mỹ), nơi quy tụ các lãnh đạo chính phủ và tài chính trong tuần này, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva kêu gọi các quốc gia thành viên tìm kiếm hỗ trợ tài chính khi cần thiết, đồng thời thúc giục các nhà hoạch định chính sách tránh những phản ứng tài khóa vội vàng có thể gây tổn hại lâu dài.

Dòng chảy dầu mỏ và phân bón bị gián đoạn sau khi eo biển Hormuz bị phong toả

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 16/4 cho biết cảnh báo kinh tế của Tổng giám đốc IMF được đưa ra hôm 15/4 sau khi căng thẳng trong khu vực Trung Đông leo thang mạnh.

Các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào Iran từ ngày 28/2 đã dẫn tới đòn trả đũa từ Tehran, bao gồm việc đóng cửa eo biển Hormuz trên thực tế, gây gián đoạn nguồn cung quan trọng về dầu mỏ và phân bón của thế giới.

Giá năng lượng đã tăng mạnh sau đó, gây áp lực lên chính phủ và người dân, đặc biệt tại các quốc gia nhập khẩu dầu và các nền kinh tế thu nhập thấp dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá.

Giám đốc chiến lược của IMF, Christian Mumssen, nhấn mạnh sự phân bổ không đồng đều của gánh nặng giá lương thực tăng cao. Các quốc gia thu nhập thấp dành khoảng 36% chi tiêu hộ gia đình cho thực phẩm, so với khoảng 20% ở các thị trường mới nổi và khoảng 9% tại các nền kinh tế phát triển.

Các ngân hàng trung ương được khuyến nghị giữ ổn định khi rủi ro giá lương thực gia tăng

Bà Georgieva cảnh báo rằng rủi ro lạm phát không chỉ giới hạn ở năng lượng, cho biết IMF "lo ngại rủi ro lạm phát lan sang giá lương thực nếu việc cung cấp phân bón với giá hợp lý không sớm được khôi phục". Giống như dầu mỏ, phân bón, cũng đi qua eo biển Hormuz, và sự gián đoạn kéo dài trong chuỗi cung ứng có thể lan sang thị trường nông nghiệp toàn cầu.

Mặc dù chịu áp lực, nhưng bà Georgieva kêu gọi các ngân hàng trung ương "chờ đợi và quan sát" trước khi điều chỉnh lãi suất, đặc biệt trong bối cảnh kỳ vọng lạm phát của công chúng vẫn ổn định và được kiểm soát tốt.

Theo bà Georgieva, nếu xung đột sớm chấm dứt, việc thắt chặt chính sách tiền tệ sớm có thể không cần thiết. Tuy nhiên, người đứng đầu IMF cũng thừa nhận rằng các ngân hàng trung ương có uy tín yếu hơn về kiểm soát lạm phát có thể phải hành động quyết liệt hơn để thể hiện cam kết.

Quang cảnh bờ biển Iran và đảo Qeshm ở eo biển Hormuz, ngày 10/12/2023. Ảnh: REUTERS/TTXVN

IMF sẵn sàng hỗ trợ các nền kinh tế dễ tổn thương đối mặt tác động không đồng đều

IMF ước tính nhu cầu tài trợ khẩn cấp trong ngắn hạn có thể dao động từ 20 tỷ đến 50 tỷ USD. Tính đến ngày 15/4, IMF đang có 39 chương trình hỗ trợ đang hoạt động và đang tiếp nhận đề nghị tiềm năng từ ít nhất một chục quốc gia khác, trong đó có nhiều nước ở khu vực châu Phi hạ Sahara.

Bà Georgieva nhấn mạnh trực diện về mức độ rủi ro đối với các quốc gia thu nhập thấp khi nói rằng: "Chúng ta hành động càng sớm thì càng bảo vệ được nền kinh tế và người dân", đồng thời mô tả tác động kinh tế là "rất không đồng đều", phản ánh sự khác biệt giữa các quốc gia trong khả năng hấp thụ cú sốc, tùy thuộc vào mức độ phụ thuộc nhập khẩu, dự trữ tài khóa và khả năng tiếp cận các thị trường thay thế.

Trong khi các chính phủ chịu áp lực lớn trong nước nhằm bảo vệ người dân trước giá cả tăng cao, bà Georgieva cảnh báo không nên áp dụng các biện pháp can thiệp diện rộng, thiếu mục tiêu. Những biện pháp như kiểm soát xuất khẩu trên diện rộng hoặc cắt giảm thuế đồng loạt có thể kéo dài tình trạng giá cao thay vì làm dịu, đồng thời làm suy giảm dư địa tài khóa mà các quốc gia có thể cần đến sau này.

Hiện tại, bà Georgieva cho rằng một giải pháp nhanh chóng vẫn còn khả thi. "Chúng ta vẫn đang ở thời điểm mà việc chấm dứt xung đột nhanh hơn là điều có thể," bà Georgieva nói, nhưng cũng không mấy lạc quan nếu tình hình kéo dài, cảnh báo rằng các quốc gia phải "chuẩn bị cho những thời kỳ khó khăn phía trước".