Lý do Mỹ cân nhắc nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Nga

Ấn Độ đang rời xa dầu mỏ Nga do áp lực từ Mỹ?

Dù chưa từ bỏ hoàn toàn dầu Nga, Ấn Độ đang xây dựng danh mục nhập khẩu đa dạng hơn, nhằm tránh cú sốc nguồn cung và gia tăng khả năng chống chịu trước áp lực từ Mỹ và phương Tây.

Một cơ sở khai thác dầu của Nga. Ảnh: TASS/TTXVN

Theo cổng thông tin New.az (Azerbaijan), chiến lược năng lượng của Ấn Độ đang có những thay đổi rõ rệt trong vài tháng qua, khi New Delhi nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung dầu mỏ Nga và mở rộng danh mục nhà cung cấp sang Mỹ Latinh cũng như các khu vực khác. Động lực chính đằng sau sự chuyển đổi này nhằm quản lý rủi ro liên quan đến các lệnh trừng phạt, hậu cần, bảo hiểm đội tàu và áp lực chính trị xung quanh dầu mỏ Nga.

Những động thái cụ thể

Mới đây, Indian Oil Corporation (IOC) - tập đoàn lọc dầu quốc doanh lớn nhất Ấn Độ - lần đầu tiên trong lịch sử mua hai triệu thùng dầu thô Oriente của Ecuador thông qua đấu thầu, với thời gian giao hàng trước cuối tháng 3 năm nay. Theo Reuters, IOC theo truyền thống dựa vào nguồn cung từ Nga và Trung Đông và hiếm khi mua dầu thô từ Nam Mỹ. Động thái này là một phần của chiến lược đa dạng hóa trong bối cảnh gián đoạn nguồn cung từ Nga liên quan đến các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU đối với các nhà sản xuất và vận tải biển của Nga.

Reuters cũng cho biết IOC gần đây mua dầu thô Castilla của Colombia, một tín hiệu khác cho thấy khu vực nhà nước của Ấn Độ đang mở rộng phạm vi thu mua về mặt địa lý. Sự thay đổi này rất quan trọng vì các nhà máy lọc dầu thuộc sở hữu nhà nước từ lâu được coi là những đơn vị ít thay đổi nhất, trong khi những điều chỉnh nhanh chóng thường gắn liền với các công ty tư nhân.

Dầu thô Venezuela không phải là nguồn cung mới đối với Ấn Độ, nhưng việc tiếp cận nguồn dầu này đang được cấu trúc theo cách khác biệt. Hôm 9/1 vừa qua, Reuters tiết lộ công ty Reliance Industries của Ấn Độ đang đàm phán để được Mỹ cho phép tiếp tục mua dầu của Venezuela. Reliance đã nhập khẩu dầu thô Venezuela vào đầu năm 2025 theo giấy phép của Mỹ và sẵn sàng quay trở lại nguồn nguyên liệu này nếu được phép bán cho người mua ngoài Mỹ. Tổ hợp nhà máy lọc dầu Jamnagar của Reliance có khả năng xử lý dầu thô nặng của Venezuela, cho thấy sự đa dạng hóa không chỉ được thúc đẩy bởi logic thị trường mà còn bởi chính trị.

Áp lực từ Washington

Washington đang gia tăng áp lực đối với các nước mua dầu của Nga. Reuters đưa tin rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa đe dọa Ấn Độ bằng mức thuế quan đáng kể đối với các giao dịch mua dầu thô của Nga. Tuy nhiên, các nguồn tin từ chính phủ Ấn Độ nhấn mạnh rằng New Delhi không có ý định thay đổi lập trường dưới áp lực và coi việc cung cấp năng lượng là quyết định chủ quyền.
Đối với Ấn Độ, đây là tình thế tiến thoái lưỡng nan: dầu của Nga thường hấp dẫn về giá cả và điều khoản, nhưng rủi ro đang tăng lên và sự không chắc chắn về các lệnh trừng phạt thứ cấp khiến sự phụ thuộc quá mức trở nên nguy hiểm.

Logic của các công ty Ấn Độ rất thực dụng. Vấn đề không nhất thiết là rời bỏ dầu Nga ngay lập tức, mà là tạo ra một danh mục đầu tư mà trong đó tỷ lệ dầu thô của Moskva có thể giảm dần mà không gây sốc cho thị trường nhiên liệu trong nước hoặc làm tăng giá. Việc mua dầu từ Ecuador và Colombia và sự quan tâm rộng rãi hơn đến các nguồn cung thay thế đóng vai trò như một cơ chế bảo hiểm.

Các nguồn tin đáng tin cậy không khẳng định Ấn Độ đã khép lại việc mua dầu mỏ Nga hay Moskva đã mất Ấn Độ như một khách hàng. Trong khi lập trường của các quan chức Ấn Độ chỉ ra rằng việc nhập khẩu từ Nga sẽ tiếp tục bất chấp các mối đe dọa, thị trường Ấn Độ đang xây dựng cơ sở hạ tầng theo hướng ưu tiên và đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa.

Trong xu hướng mới này, vai trò của Mỹ trở nên rõ ràng không phải vì Washington đang bán dầu cho Ấn Độ, mà vì họ tác động đến chế độ tiếp cận nguồn cung, đồng thời làm tăng chi phí chính trị khi mua dầu của Nga. Ấn Độ không từ bỏ chiến lược làm khách hàng của tất cả mọi người, nhưng trong lĩnh vực dầu mỏ, nước này ngày càng hoạt động theo công thức không phụ thuộc vào ai.