Mỹ có thể cạnh tranh với Nga và Qatar trên thị trường năng lượng Trung Quốc?

Vũ Thanh21:28 27/01/2025

Trung Quốc đang đa dạng hóa nguồn cung năng lượng , mở rộng hợp tác với Nga và Qatar , khiến Mỹ gặp khó khăn hơn trong cuộc cạnh tranh tại thị trường năng lượng lớn nhất thế giới .

Liệu các thỏa thuận LNG dài hạn và chính sách thương mại có đủ sức giúp Mỹ vượt qua các đối thủ mạnh?

Tàu chở LNG của Mỹ. Ảnh: Bộ Năng lượng Mỹ (energy.gov)

Trong bối cảnh Trung Quốc đang tích cực đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, việc Mỹ cạnh tranh với Nga và Qatar trên thị trường năng lượng tại quốc gia này đang trở nên khó khăn hơn. Theo Bloomberg, mặc dù chính quyền Trump mới có thể đe dọa áp thuế và xem xét lại các thỏa thuận thương mại hiện tại, những động thái này có thể không đủ để thuyết phục Trung Quốc tăng cường mua năng lượng từ Mỹ.

Nhìn lại lịch sử, trong cuộc chiến thương mại dưới thời chính quyền Trump đầu tiên, Trung Quốc đã từng ngừng hoàn toàn việc nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ trong vòng một năm. Điều này xảy ra sau khi Bắc Kinh áp thuế trả đũa đối với nhiên liệu siêu lạnh, đáp lại việc Mỹ đánh thuế lên hàng hóa Trung Quốc trị giá hàng tỷ USD.

Mặc dù hai bên đã đạt được thỏa thuận thương mại “Giai đoạn 1″ vào năm 2020, theo đó Trung Quốc cam kết tăng mua hàng hóa Mỹ thêm 200 tỷ USD trong hai năm tiếp theo, nhưng do tác động của đại dịch COVID-19, Bắc Kinh đã không thể đạt được mục tiêu này. Đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, Trung Quốc chỉ mua được một phần ba khối lượng đã cam kết, theo số liệu từ Cơ quan Thống kê Mỹ.

Video đang HOT

Kể từ đó, Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Đáng chú ý là mối quan hệ năng lượng ngày càng phát triển với Nga. Tập đoàn Nga Gazprom đã bắt đầu vận chuyển khí đốt tới Trung Quốc thông qua đường ống “Power of Siberia” từ cuối năm 2019 và hiện đã đạt công suất tối đa. Trong bối cảnh mất thị trường châu Âu, Nga đang đặt kỳ vọng lớn vào thị trường Trung Quốc để bù đắp doanh số.

Sau cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, Trung Quốc cũng đã ký kết nhiều thỏa thuận LNG dài hạn với các đối tác khác nhau. Một ví dụ điển hình là thỏa thuận giữa Cheniere Energy của Mỹ với ENN của Trung Quốc về việc cung cấp LNG trong hơn 20 năm, bắt đầu từ năm 2026. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng duy trì quan hệ chặt chẽ với Qatar – nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới sau Mỹ.

So với thời điểm nhiệm kỳ đầu của chính quyền Trump, Trung Quốc hiện có nhiều lựa chọn hơn để đảm bảo nguồn cung khí đốt tự nhiên. Mặc dù vẫn có khả năng tăng cường nhập khẩu LNG từ Mỹ, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu Bắc Kinh có thực sự muốn làm điều đó hay không. Thay vào đó, họ có thể chọn cách tận dụng vị thế thống lĩnh về đất hiếm và khoáng sản chiến lược của mình, bằng cách hạn chế xuất khẩu các nguyên liệu quan trọng như gali, germani và antimon – vốn có ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực quân sự.

Tóm lại, với việc tập trung vào đa dạng hóa nguồn năng lượng nhập khẩu và đảm bảo các hợp đồng LNG dài hạn, cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại, Trung Quốc dường như không có nhiều động lực để theo đuổi một thỏa thuận năng lượng mới với chính quyền Trump hiện nay.

Nguồn cung cấp khí đốt của Nga cho Trung Quốc: Triển vọng và rủi ro

Nga phụ thuộc quá mức vào thị trường dầu Trung Quốc có thể gây thách thức, khi Bắc Kinh tìm kiếm các nhà cung cấp khác.

Một cơ sở khai thác khí đốt ở gần thành phố Novy Urengoi, Nga. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Theo cổng phân tích thông tin News.Az của Azerbaijan ngày 24/9, gần đây tập đoàn Gazprom của Nga và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) đã có thỏa thuận tăng cường cung cấp khí đốt thông qua đường ống "Power of Siberia 1" lên công suất tối đa. Thỏa thuận này không chỉ là một dấu hiệu hợp tác năng lượng chặt chẽ giữa Mosva và Bắc Kinh, mà còn phản ánh bối cảnh kinh tế phức tạp, trong đó Nga tìm kiếm nguồn doanh thu mới trong khi Trung Quốc cần một nguồn cung cấp năng lượng ổn định giữa bối cảnh gián đoạn toàn cầu.

Trong kỷ nguyên bất ổn của thị trường năng lượng toàn cầu, vai trò của khí đốt Nga đang ngày càng trở nên quan trọng hơn đối với Trung Quốc.

Tăng trưởng kinh tế bền vững và quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng xanh hơn đã làm tăng nhu cầu về nguồn cung năng lượng đáng tin cậy.

Tuy nhiên, mặc dù Gazprom có những con số ấn tượng về nguồn cung, Trung Quốc cũng đang thực hiện chiến lược đa dạng hóa nguồn cung. Ngoài "Power of Siberia", Bắc Kinh đang tìm kiếm các nguồn cung cấp khác từ Turkmenistan và Qatar, cũng như mở rộng đáng kể khả năng sản xuất LNG (khí tự nhiên hóa lỏng).

Rủi ro với Nga

Đối với Nga, thị trường phía Đông không chỉ là một hướng phát triển mới mà còn là một "kênh cứu sinh" tiềm năng. Các lệnh trừng phạt của phương Tây, đặc biệt là sau năm 2022, đã khiến Moskva buộc phải chuyển hướng sang Trung Quốc. Dự báo về việc tăng khối lượng xuất khẩu lên 38 tỷ mét khối là một dấu hiệu lạc quan, nhưng câu hỏi quan trọng là: nhu cầu này liệu có bền vững?

Trung Quốc, với tư cách là một đối tác thực dụng, không muốn phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà cung cấp. Chiến lược đa hướng của nước này có thể dẫn đến sự cạnh tranh đối với Gazprom tại một trong những thị trường phát triển nhanh nhất thế giới. Ngay cả khi các số liệu cho năm 2023 và 2024 có vẻ khả quan, việc chỉ dựa vào thị trường Trung Quốc vẫn là một rủi ro lớn, nhất là khi có những thay đổi tiềm ẩn trong chính sách của Bắc Kinh.

Các dự án cơ sở hạ tầng như "Power of Siberia 1" và "Power of Siberia 2" tiềm năng yêu cầu các khoản đầu tư khổng lồ, nhưng không thể thiếu sự bảo đảm về hoàn vốn. Một số yếu tố rủi ro có thể tác động đến kế hoạch này bao gồm:

Thứ nhất , biến động giá khí đốt và nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc: Những thay đổi trong xu hướng toàn cầu có thể làm biến động giá khí đốt, ảnh hưởng đến tính khả thi của dự án.

Thứ hai , nguy cơ nợ của Nga: Nếu không đa dạng hóa hiệu quả thị trường của mình và vẫn quá phụ thuộc vào một khách hàng mua lớn, Nga có thể rơi vào bẫy nợ.

Thứ ba , áp lực từ các dự án đường ống khác: Tốc độ xây dựng các đường ống khác như "Power of Siberia 2" và dự án qua Mông Cổ cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung cấp và tính cạnh tranh.

Tóm lại, triển vọng kinh tế của Gazprom tại Trung Quốc có vẻ hứa hẹn trong ngắn hạn nhưng chứa đựng một số thách thức trong dài hạn. Mặc dù gia tăng nguồn cung khí đốt cho Trung Quốc là điều cần thiết cho nền kinh tế Nga, nhưng vẫn còn những điểm yếu chiến lược do thiếu các thị trường xuất khẩu lớn khác và sự cạnh tranh ngày càng gia tăng ở khu vực châu Á.

Nga ngừng cung cấp khí đốt tự nhiên cho Áo Áo thông báo họ có thể đối phó với việc mất đi nhà cung cấp khí đốt chính, với các nguồn dự trữ và năng lượng thay thế. Một cơ sở khai thác khí đốt ở gần thành phố Novy Urengoi, Nga. Ảnh: Getty Images/TTXVN. Công ty khí đốt tự nhiên nhà nước của Nga Gazprom sẽ ngừng cung cấp khí đốt tự...