UAE rời OPEC có thể tái định hình Trung Đông như thế nào?

Theo tờ The Guardian ngày 28/4, việc Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) rút khỏi OPEC là một quyết định mang tính chính trị nhiều hơn là kinh doanh, sẽ làm bùng lại những căng thẳng âm ỉ giữa UAE và Saudi Arabia.

Thành phố Dubai của UAE bị tác động mạnh trong cuộc xung đột Mỹ – Iran. Ảnh: CNN

Trong ngắn hạn, rời OPEC sẽ giúp UAE có quyền tự do phản ứng nhanh trước triển vọng dài hạn về nguồn cung bị hạn chế, đồng thời tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, đây là một quyết định mà UAE từng cân nhắc trước đó, khi căng thẳng giữa UAE và Saudi Arabia về hạn ngạch sản lượng vốn đã tồn tại lâu dài.

Nhưng thời điểm và tính đơn phương của quyết định này cho thấy các bất đồng khác trong vùng Vịnh về cách ứng phó với cuộc chiến Mỹ – Iran có thể tái định hình Trung Đông.

Việc UAE rời OPEC là một đòn giáng vào Saudi Arabia, đặt UAE vào vị trí quốc gia vùng Vịnh gần gũi nhất với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời làm suy yếu khả năng kiểm soát giá dầu của Saudi Arabia.

Thông báo này, không có bất kỳ tham vấn trước nào, được đưa ra trong lúc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm 6 thành viên, bao gồm Saudi Arabia và UAE, đang họp khẩn tại Jeddah. Đây là cuộc họp trực tiếp đầu tiên của GCC kể từ khi Iran tấn công các mục tiêu ở vùng Vịnh để trả đũa Mỹ.

Từ khi xung đột với Iran bắt đầu, UAE (quốc gia vùng Vịnh có quan hệ chính trị gần gũi nhất với Israel và thù địch mạnh nhất với Iran) đã kín đáo thúc đẩy Saudi Arabia và Qatar tiến hành các cuộc phản công chung nhằm vào Iran. UAE là quốc gia vùng Vịnh bị Iran tấn công nặng nề nhất, phải đối phó với hơn 2.200 thiết bị bay không người lái và tên lửa, một phần do vị trí địa lý gần Iran.

Dù có những thông tin rằng Saudi Arabia đang thúc giục Mỹ đánh bại Iran, nhưng không có đồng thuận công khai nào trong GCC về việc thực hiện một bước đi được coi là cực kỳ rủi ro, vì có thể bị hiểu không chỉ là tự vệ mà còn là đứng về phía Israel.

Không thể xây dựng được tinh thần đoàn kết chính trị như mong muốn, UAE đã quyết định từ bỏ OPEC và tự đi con đường riêng. Tập đoàn nhà nước Adnoc cho biết họ có thể tăng sản lượng từ 3,4 triệu thùng/ngày trước khi chiến tranh Iran bắt đầu lên 5 triệu thùng vào năm 2027.

Sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, sản lượng của UAE đã giảm 44% xuống còn 1,9 triệu thùng vào tháng 3 và khả năng tăng sản lượng vẫn còn gây tranh cãi.

Tổng thể, cuộc chiến Iran đã làm mất sản lượng 7,88 triệu thùng/ngày của OPEC trong tháng 3, dẫn đến mức giảm 27% xuống còn 20,79 triệu thùng/ngày. Đây là mức sụt giảm nguồn cung lớn nhất của OPEC trong nhiều thập kỷ.

Bà Ebtesam Al-Ketbi, Chủ tịch Trung tâm Chính sách Emirates tại Dubai, xem quyết định này là hành động vì lợi ích riêng. Bà nói: “Thực chất, UAE đang định nghĩa lại vai trò của mình từ một nhà sản xuất trong một khối sang một nhà sản xuất cân bằng, góp phần ổn định thị trường thông qua khả năng hành động của mình. Dù động thái này có thể làm suy yếu dần sự gắn kết của OPEC, nhưng đồng thời củng cố vị thế của UAE là tác nhân có khả năng trực tiếp tác động đến động lực cung ứng toàn cầu”.

Theo đuổi đa dạng hóa, UAE phụ thuộc vào thiện chí của Mỹ nhiều hơn Saudi Arabia. Quyết định rời OPEC có thể giúp UAE củng cố vị thế là đối tác ngoại giao được Tổng thống Trump ưa thích, một vị thế có thể mang lại hệ quả về đầu tư cho UAE.

UAE cũng đã sử dụng ảnh hưởng của mình. Đầu tháng này, nước này đã rút 3,5 tỷ USD tiền gửi khỏi Pakistan, tương đương 1/5 dự trữ ngoại hối của nước này. Đây là dấu hiệu không hài lòng với lập trường trung lập của Pakistan trong vấn đề Iran, buộc Saudi Arabia phải can thiệp hỗ trợ Pakistan.

Đồng thời, tại vùng Sừng châu Phi, UAE đang theo đuổi chính sách đối ngoại chủ yếu mang tính thương mại, đi ngược lại lợi ích của Saudi Arabia. Những căng thẳng này có thể tái xuất hiện, tùy thuộc vào phản ứng của Saudi Arabia.

Ông Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã nhiều lần đưa ra những cảnh báo rằng UAE không hài lòng về phản ứng chính trị tập thể của vùng Vịnh trước cuộc tấn công của Iran. Ngày 27/4, ông Gargash cho rằng GCC đang ở giai đoạn yếu nhất trong lịch sử.

Nói về sự căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ và có thể cả Pakistan, ông nói: “Chúng ta không thể để bất kỳ ai bên ngoài khu vực vùng Vịnh quyết định ưu tiên an ninh của chúng ta. Những tên lửa này hôm nay không nhắm vào họ; ngày mai chúng sẽ nhắm vào chúng ta. Do đó, cần có một tầm nhìn, chính sách và đại diện cấp vùng Vịnh ở cấp quốc gia và tôi hy vọng là cả ở cấp tập thể. Quốc phòng rất quan trọng nhưng chúng ta cũng phải thừa nhận rằng sự đoàn kết vùng Vịnh chưa đáp ứng được nhiệm vụ”.

Trước cuộc thảo luận của các nước vùng Vịnh về tương lai cam kết an ninh của Mỹ, ông Gargash đã khẳng định lập trường Mỹ vẫn cần thiết trong khu vực.

Bằng việc rời OPEC, UAE kỳ vọng sẽ khiến Mỹ gắn bó chặt hơn với mình trong khu vực Trung Đông.

Tổng thống Djibouti tái đắc cử nhiệm kỳ thứ sáu liên tiếpNgày 11/4, đương kim Tổng thống Djibouti, ông Ismail Omar Guelleh, tuyên bố giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử tổng thống, qua đó tiếp tục lãnh đạo quốc gia vùng Sừng châu Phi có vị trí chiến lược này trong nhiệm kỳ thứ sáu liên tiếp. Tổng thống Djibouti Ismail Omar Guelleh bỏ phiếu tại điểm bầu cử ở Djibouti...