Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số: Không mất đi, chỉ đang chuyển mình
Thế giới đang thay đổi với tốc độ của những cú ‘chạm’ và ‘lướt’. Đã có lúc, sự lên ngôi của văn hóa nghe – nhìn khiến nhiều người lo ngại về một tương lai sách bị lãng quên.
Thế nhưng, nhìn vào cách thế hệ trẻ Đà Nẵng tiếp cận podcast, sách nói hay các hình thức kể chuyện bằng hình ảnh, có thể thấy văn hóa đọc không biến mất, mà đang khoác lên mình một diện mạo mới – linh hoạt hơn, gần gũi hơn với nhịp sống hiện đại.
Triển khai mô hình sinh hoạt “Đọc và giới thiệu sách viết về Bác Hồ tại Trường THPT Liên Chiểu.
Khi công nghệ trở thành “thư viện di động
Thực tế cho thấy, hiện nay, học sinh không quay lưng với việc đọc, mà đang thay đổi cách tiếp cận. Các em có xu hướng tìm hiểu nhanh qua những bản tóm tắt, tiếp nhận nội dung qua âm thanh, hoặc bị thu hút bởi các hình thức trình bày trực quan trước khi quyết định đọc sâu hơn. Những nội dung ngắn trên mạng xã hội vì thế không thay thế sách, mà đóng vai trò như một “cánh cửa mở”, khơi gợi sự tò mò để dẫn dắt người đọc quay trở lại với văn bản đầy đủ.
Em Trần Nguyễn Minh Thắng (Trường THPT Liên Chiểu) chia sẻ: “Nhiều người nghĩ tụi em lười đọc vì suốt ngày cầm điện thoại, nhưng thực ra tụi em đang đọc theo cách của mình”.
Ở góc nhìn của người làm thư viện, sự thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu thích ứng. Cô Nguyễn Thị Thu Hà, thủ thư Trường THPT Nguyễn Trãi cho biết thư viện không còn là nơi chờ học sinh tìm đến, mà phải chủ động thay đổi, từ việc đưa danh mục sách lên môi trường số đến lắng nghe nhu cầu của học sinh, nhằm giúp việc đọc trở nên gần gũi và thiết thực hơn.
Cốt lõi của sự chuyển đổi này không nằm ở công nghệ, mà ở cách sử dụng công nghệ như một bước đệm để dẫn dắt học sinh quay trở lại với việc đọc sâu.
Một điểm đáng chú ý trong “cách đọc kiểu mới” không chỉ nằm ở phương thức tiếp cận, mà còn ở cách học sinh lan tỏa giá trị của việc đọc ra cộng đồng.
Xây dựng thói quen đọc sách và kĩ năng nghiên cứu học liệu trên nền tảng kĩ thuật số là điều cần thiết đối với học sinh.
Tại nhiều trường học, học sinh trực tiếp tham gia vào toàn bộ quá trình: từ lựa chọn tác phẩm, biên tập nội dung đến thu âm, qua đó biến việc đọc thành một hoạt động mang ý nghĩa xã hội. Bên cạnh đó, các dự án mang sách đến với những đối tượng khó khăn cũng được triển khai từ chính các câu lạc bộ trong nhà trường, tạo nên sự kết nối giữa tri thức và đời sống.
Trong những khoảnh khắc ấy, sách không còn chỉ phục vụ thi cử, mà trở thành phương tiện để chia sẻ và thấu cảm. Việc đọc, vì thế, không dừng lại ở cá nhân, mà mở rộng thành trách nhiệm với cộng đồng. Giá trị lớn nhất của cách đọc mới không phải là thay đổi hình thức, mà là mở rộng ý nghĩa – từ tiếp nhận tri thức sang sẻ chia và kết nối con người.
Sự cộng hưởng để “mạch đọc” bền bỉ
Để những chuyển động này không chỉ mang tính nhất thời, việc xây dựng văn hóa đọc cần sự tham gia đồng bộ từ gia đình, nhà trường và xã hội.
Bên cạnh các mô hình như tủ sách mở hay không gian đọc, điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để học sinh trở thành chủ thể của quá trình đọc. Khi được tự do sáng tạo, từ làm podcast, xây dựng nội dung đến hóa thân vào nhân vật, các em không còn là người tiếp nhận thụ động, mà trực tiếp tham gia kiến tạo giá trị.
Chị Nguyễn Thị Thu Hồng (phụ huynh Trường THPT Liên Chiểu) bộc bạch: “Lúc đầu thấy con suốt ngày cầm điện thoại, tôi rất lo nhưng khi cùng con nghe những bản podcast do chính các em thực hiện hay xem video review sách trên Tik Tok, tôi mới hiểu Gen Z không hề rời xa sách, các em chỉ đang đọc theo cách của thời đại mình. Công nghệ, nếu dùng đúng, lại chính là nhịp cầu để cha mẹ thấu hiểu con hơn”.
Một giờ đọc sách của các bạn nhỏ ở Trường Tiểu học Lê Văn Hiến.
Nếu ở bậc tiểu học, việc hình thành thói quen đọc được đặt nền móng từ gia đình, thì lên THPT, sự chủ động và sáng tạo của học sinh chính là yếu tố duy trì “mạch đọc” ấy.
Theo thầy Phan Hữu Thịnh, Hiệu trưởng Trường THPT Tôn Thất Tùng (phường An Hải), văn hóa đọc không thể tồn tại như một hoạt động riêng lẻ, mà cần một môi trường nơi việc đọc diễn ra tự nhiên, được ghi nhận và nuôi dưỡng lâu dài. Ở tầm rộng hơn, việc liên thông tài nguyên giữa các thư viện cũng đang được đặt ra, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho học sinh, không bị giới hạn bởi không gian.
Sự bền vững của văn hóa đọc không nằm ở một mô hình cụ thể, mà ở sự cộng hưởng để tạo thành một hệ sinh thái lâu dài. Văn hóa đọc không cần những khẩu hiệu lớn, mà hiện hữu trong những thói quen nhỏ: một bản podcast được nghe trên đường đến trường, một cuốn sách được chia sẻ trên mạng xã hội, hay một dự án đọc sách do chính học sinh khởi xướng.
Giữa một thế giới nhiều lựa chọn và dễ bị phân tán, việc đọc vẫn đang được duy trì một cách bền bỉ, theo cách riêng để những giá trị chân chính tiếp tục được nuôi dưỡng và lan tỏa.
Để văn hóa đọc không chỉ là những điểm sáng rời rạc, cần những giải pháp mang tính hệ thống và lâu dài. Trước hết, ngành giáo dục cần tiếp tục tích hợp việc đọc vào hoạt động học tập một cách linh hoạt, thay vì bó hẹp trong các tiết học truyền thống. Việc khuyến khích học sinh sáng tạo nội dung từ sách như làm podcast, video, nhật ký đọc sách… nên được xem là một phần của quá trình học tập.
Song song đó, hệ thống thư viện cần đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu và mở rộng tài nguyên dùng chung, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận tri thức ở mọi lúc, mọi nơi. Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng khi không chỉ kiểm soát thiết bị, mà đồng hành, định hướng để công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ việc đọc.
Về lâu dài, cần xây dựng một hệ sinh thái đọc nơi nhà trường, gia đình và xã hội cùng tham gia, trong đó học sinh là trung tâm. Khi việc đọc gắn với trải nghiệm cá nhân và giá trị cộng đồng, thói quen này sẽ không còn mang tính ép buộc, mà trở thành nhu cầu tự thân, bền vững.
Ông Đỗ Quý Doãn: 'Muốn nhiều người đọc phải có sách hay'
Ông Đỗ Quý Doãn khẳng định sách hay mới có độc giả, vì vậy cần những chương trình xây dựng tủ sách thiết yếu, mang giá trị lâu bền. Dù đã nghỉ công tác theo chế độ nhiều năm nay, ông Đỗ Quý Doãn - nguyên Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, nguyên Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam -...
Hành động của nam hành khách khi phát hiện bé gái 5 tuổi trên taxi ở Hà Nội lên thẳng báo Hàn01:17
Trích xuất camera cảnh nhóm nam sinh giải cứu trái bóng trong sân trường: Càng nỗ lực, cái cây càng mọc ra nhiều "quả lạ"00:22
Duyên Nguyễn bị "khui" quá khứ nhạy cảm, bạn cấp 3 nói gì mà gây xôn xao?02:33Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Trường cấp 3 có tỉ lệ chọi thấp nhất Hà Nội, chỉ có 24 học sinh đăng ký nguyện vọng 1: Nằm ở vị trí cực đặc biệt!

Nếu không vì mục đích kiếm tiền, đây là 3 ngôn ngữ thú vị nhất bạn nên thử học

3 con giáp có con cái học ngoại ngữ nhanh nhất

Hàng loạt trường đại học đóng dần cổng xét tuyển, thí sinh lưu ý mốc thời gian tránh quá hạn

Loạt chính sách giáo dục quan trọng chính thức áp dụng từ tháng 5

Cử nhân IT ở TP.HCM chạy xe ôm sau 3 năm tốt nghiệp

Trường Đại học Luật Hà Nội cộng điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ

Trường Đại học Quốc tế: Mở rộng cơ hội, giữ vững chuẩn mực tuyển sinh 2026

Du học sinh Việt Nam ghi dấu ấn ở cuộc thi học thuật quốc tế về dược phẩm

Nuôi dưỡng sự tự tin, yêu ngoại ngữ cho học sinh qua 'đấu trường' Tiếng Anh

Trường Đại học Luật Hà Nội công bố phương án tuyển sinh, tăng 200 chỉ tiêu

Chú trọng định hướng nghề nghiệp cho học sinh
Có thể bạn quan tâm

Hoa hậu Aishwarya Rai phải cúi mình cưới cây chuối rồi mới được làm dâu hào môn
Sao châu á
17:47:17 02/05/2026
Cặp đôi viên mãn nhất nhì showbiz Việt: Nhà gái trẻ mãi không già suốt 20 năm, nhà trai nghe tên đã thấy nể
Hậu trường phim
17:44:52 02/05/2026
Hành động khác thường của HIEUTHUHAI
Sao việt
17:40:03 02/05/2026
Doãn Hải My thăng hạng nhan sắc, giữa thị phi vẫn khoe hạnh phúc giản dị cùng Văn Hậu trong biệt thự chục tỷ
Sao thể thao
17:37:50 02/05/2026
Em trai Quang Hùng MasterD hát "oét", muốn được khán giả góp ý
Nhạc việt
17:33:25 02/05/2026
Lady Gaga nhận gần 70 tỷ cho 3 phút cameo phim Yêu Nữ Thích Hàng Hiệu 2
Sao âu mỹ
17:33:13 02/05/2026
Nghi 2 cá sấu "khủng" 100kg xuất hiện trên sông, chính quyền lên tiếng
Netizen
17:32:59 02/05/2026
Tổng thống Trump nói về chiến thắng sau tuyên bố chấm dứt xung đột với Iran
Thế giới
17:31:36 02/05/2026
Người đàn ông thuê 5 ô tô tự lái rồi mang đi cầm cố
Pháp luật
16:31:43 02/05/2026
Làm rõ vụ cây kem "có vị rất tệ" bán 100.000 đồng cho khách nước ngoài
Tin nổi bật
16:26:54 02/05/2026
Ngôi trường 3.000 học sinh lấy chất lượng giáo dục làm trọng tâm
Giữ nhịp mùa thi từ những bữa cơm khuya


Ninh Bình: Thầy giáo làng say mê "truyền lửa" văn hóa đọc cho học sinh
Cách Trung Quốc nuôi dưỡng thói quen đọc suốt đời cho trẻ em
Nhà trường và gia đình cùng tạo 'lá chắn' ngăn chặn khói thuốc lá
Học sinh Đà Nẵng 'đổi sách, góp sách', lan tỏa văn hóa đọc
Nữ sinh giải Nhất quốc gia môn Ngữ văn tiết lộ 'bí kíp' đọc sách hiệu quả
Triển lãm "Câu chuyện Tháng Tư": Học sinh khiến người lớn bất ngờ khi "kể lại" cả một Việt Nam bằng góc nhìn rất khác
Nữ sinh lớp 9 Hà Nội nhập viện vì dành 10 tiếng 1 ngày làm điều này: Bác sĩ cảnh báo "đỏ"!
Trẻ có 3 thói quen này từ tiểu học, lên cấp 3 gần như không cần học thêm
Những thầy, cô giáo hết lòng vì thế hệ trẻ
Anh ngữ TalkFirst chia sẻ bí quyết học tiếng Anh giao tiếp hiệu quả cho người mới bắt đầu
Rất đáng suy nghĩ khi phụ huynh phải bốc thăm giành suất cho con vào trường công
Nữ tiến sĩ chia sẻ về các nguồn thu từ viết blog, sách, podcast
Gen Z học CNTT - Đâu chỉ có một con đường duy nhất
Vạn điều hay từ thư viện mở thân thiện
Khơi dậy khát vọng cống hiến
Tặng 1.000 tài khoản sách nói cho học sinh, sinh viên khó khăn
Hội đồng Đội TP. Nha Trang tổ chức Ngày hội Sách và Văn hóa đọc Việt Nam
'Hành trang Tri thức': Chương trình thúc đẩy văn hóa đọc cho giới trẻ
Lan tỏa văn hóa đọc qua cuộc thi 'Giới thiệu cuốn sách em yêu thích'
Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam: Thắp lửa tri thức
Nhiều giải pháp phát triển văn hóa đọc
Lào Cai đẩy mạnh văn hóa đọc đến học sinh vùng cao
Trường Mầm non 3-2 tổ chức ngày hội đọc sách
Tin vui cho thí sinh trúng tuyển ĐH Luật Hà Nội
Trường Đại học Y Hà Nội tăng chỉ tiêu tuyển sinh, lần đầu xét điểm thi đánh giá năng lực
Giá sách giáo khoa sẽ giảm hơn 13%
Người thầy đi qua hơn nửa thế kỷ cùng ngành giáo dục TP.HCM
Giáo dục lịch sử trong kỷ nguyên số: Công nghệ mở đường, tư duy dẫn lối
Lớp trưởng xinh đẹp tốt nghiệp xuất sắc Ngoại thương, học bổng liên tiếp 6 kỳ
Ngành học luôn hot, "miễn nhiễm với thất nghiệp", tưởng dễ mất việc vì AI nhưng hóa ra vẫn sống khoẻ
Nuôi dưỡng văn hóa đọc cho học sinh
Nghi xuất hiện 2 con cá sấu nặng khoảng 100kg, chính quyền phát loa cảnh báo khẩn
Vụ cháy ô tô, 2 thiếu niên tử vong: Công an thông tin về cốp xe chứa đầy pin, ắc quy
Vụ cháy ô tô ở cây xăng 2 người ra đi: Nhân chứng kể chi tiết lạ, CA vào cuộc
Lễ ăn hỏi Akira Phan và vợ CEO hôm nay: Sính lễ kim cương khủng, 3 con riêng của cô dâu đến chúc phúc
Cách muối cà pháo trắng giòn, để cả tuần không nổi váng hè 2026
Ảnh hẹn hò gây sốc của tài tử Squid Game và vợ cũ "thái tử Samsung"
Nhan sắc thật của "Tiểu Long Nữ" Lý Nhược Đồng khiến dân tình sốc nặng, bảo sao hải quan cũng phải chặn lại
Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh bị "team qua đường" bắt gặp khi bầu lần 2
Long Hour tiều tụy, mắt sưng húp hậu ly hôn; CĐM soi ra điềm báo từ ảnh cưới?
Nghệ sĩ xây biệt thự 6 tầng, trăm tỷ đồng ngay mặt đường Hoàng Hoa Thám, cưới một viện trưởng
Công an truy tìm người phụ nữ cướp tiệm vàng
Ông lão 73 tuổi bán vé số dạo, làm từ thiện hơn 70 triệu đồng mỗi năm
Nữ diễn viên Việt đưa con đi biển chơi mà hàng trăm người phải thốt lên: "Người mẹ vĩ đại"
Vết sạt trên núi và mệnh lệnh 'thép' tại dự án xây trường trăm tỷ ở Lai Châu
Hoa hậu Đỗ Hà vi vu cùng chồng, 1 mỹ nhân lộ hint bầu bí và loạt hoạt động sao Việt ngày nghỉ lễ
Trùm Sò thất thế, Thanh Thúy đi năn nỉ từng người, phim 80 tỷ mới hòa vốn
Kẹt xe hơn 10 km ở TP.HCM, phương tiện xếp hàng giữa nắng nóng