Vị thế ‘nơi trú ẩn an toàn’ của Dubai bị thử thách trước biến động toàn cầu

Từng được xem là “ốc đảo an toàn” giữa Trung Đông bất ổn, Dubai nay đối mặt phép thử nghiêm trọng khi các đòn đáp trả của Iran lần đầu đánh trúng những biểu tượng kinh tế của thành phố.

Không chỉ hạ tầng bị tổn hại, niềm tin – nền tảng quan trọng nhất của mô hình thu hút vốn toàn cầu – cũng đang lung lay.

Một công trình du lịch, khách sạn trên Đảo Cọ ở Dubai, quần đảo nhân tạo lớn nhất thế giới. Ảnh: Lâm Khánh – TTXVN

Các đòn đáp trả của Iran nhằm vào khu vực Vùng Vịnh đã tác động trực tiếp đến những trụ cột của nền kinh tế Dubai (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất – UAE), từ sân bay, khách sạn đến cảng biển. Không chỉ gây thiệt hại vật chất, vụ tấn công còn làm lung lay nền tảng tâm lý của một đô thị đã dành hơn 40 năm xây dựng hình ảnh là điểm đến kinh doanh đáng tin cậy bậc nhất trong một khu vực vốn nhiều bất ổn.

Đài BBC đưa tin sáng 1/3, các vụ nổ được ghi nhận ngày thứ hai liên tiếp tại Dubai. Các đòn không kích nhằm vào khu dân cư quanh Dubai Marina và Palm Jumeirah khiến khách sạn Fairmont The Palm bốc cháy và làm hư hại công trình biểu tượng Burj Al Arab. Điều này cho thấy mức độ dễ tổn thương của hai trụ cột bất động sản và du lịch khách sạn tại đây.

Theo Reuters, UAE nhanh chóng trấn an dư luận. Cơ quan Quản lý Khẩn cấp, Khủng hoảng và Thảm họa Quốc gia UAE khẳng định tình hình vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư và cư dân tận mắt chứng kiến biểu tượng của thành phố trúng tên lửa và phải tích trữ nhu yếu phẩm, câu hỏi đặt ra là liệu những cam kết đó có đủ để duy trì niềm tin.

“Khó có thể nói hết mức độ rủi ro đối với mô hình kinh tế của Dubai”, ông Jim Krane, chuyên gia tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, nhận định. Ông cho rằng thiệt hại vật chất có thể không lớn, song tác động tâm lý là đáng kể. “Vị thế nơi trú ẩn an toàn cho người nước ngoài và doanh nghiệp đang bị đặt dấu hỏi. Chiến sự càng kéo dài, nhu cầu tìm kiếm địa điểm thay thế càng tăng. Dubai cần cuộc xung đột này kết thúc càng sớm càng tốt vì dòng vốn quốc tế rất linh hoạt”, ông nói.

Từ làng chài ngọc trai đến trung tâm tài chính toàn cầu

Hành trình chuyển mình của Dubai từ một cảng đánh bắt và lặn tìm ngọc trai khiêm tốn thành trung tâm tài chính quốc tế là chiến lược kéo dài hàng thập kỷ. Sự ra đời của hãng hàng không Emirates năm 1985, khách sạn Burj Al Arab năm 1999 và đặc biệt là các đạo luật đầu những năm 2000 cho phép người nước ngoài sở hữu bất động sản đã đặt nền móng cho “Thương hiệu Dubai”.

Hiện nay, dầu mỏ chỉ đóng góp chưa đến 2% cho GDP của Dubai. Thay vào đó là tổ hợp kinh tế dựa trên thương mại, du lịch, bất động sản cao cấp và dịch vụ tài chính, vận hành theo khung pháp lý được thiết kế tương đồng London và New York. Trong khi đó, Abu Dhabi – nơi nắm giữ hơn 90% trữ lượng dầu của UAE – vẫn phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn thu từ dầu mỏ.

Lịch sử khu vực cho thấy vị thế trung tâm tài chính luôn dịch chuyển theo mức độ ổn định chính trị. Beirut từng là thủ phủ tài chính quốc tế của Trung Đông cho đến khi nội chiến những năm 1970 phá vỡ hình ảnh đó. Bahrain lấp vào khoảng trống trước khi Dubai vươn lên mạnh mẽ hơn. Mỗi giai đoạn kế tiếp đều dựa trên cùng một lời hứa: mang lại môi trường ổn định, cởi mở giữa những cơn khủng hoảng khu vực. Và Dubai đã thực hiện lời hứa này triệt để hơn bất kỳ tiền nhiệm nào.

Sự trỗi dậy của thành phố này cũng phần nào do bất ổn ở nơi khác. Người Syria rời bỏ đất nước do nội chiến, giới nhà giàu bị ảnh hưởng bởi phong trào Mùa xuân Arab hay gần đây là dòng người Nga rời đi vì xung đột Ukraine đã mang theo vốn và nhân lực đến tiểu vương quốc này. Dân số UAE tăng từ khoảng một triệu người năm 1980 lên 11 triệu người vào năm 2024. Theo Henley & Partners, năm 2025, UAE dự kiến thu hút kỷ lục 9.800 triệu phú chuyển cư, nhiều nhất thế giới.

Dòng tiền đổ mạnh vào bất động sản, đẩy cổ phiếu nhà phát triển Emaar Properties lên mức cao kỷ lục cuối tháng 2, định giá công ty khoảng 40,6 tỷ USD. Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai (DIFC), thành lập năm 2004, đến cuối năm 2025 đã quy tụ hơn 290 ngân hàng, 102 quỹ phòng hộ, 500 công ty quản lý tài sản và 1.289 tổ chức liên quan đến quản lý tài sản gia đình.

Những thay đổi sau vụ tấn công của Iran

Tuy nhiên, các điểm dễ tổn thương chưa bao giờ biến mất. Eo biển Hormuz – nơi khoảng 20% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua – nằm ngay sát Dubai. Phía bên kia là Iran, quốc gia có cả động cơ lẫn năng lực gây gián đoạn thương mại Vùng Vịnh.

Cuối tuần qua, thiệt hại vật chất đã xuất hiện rõ rệt. Sân bay quốc tế Dubai bị tấn công, một cầu cảng tại Jebel Ali bốc cháy, khách sạn Burj Al Arab hư hại do mảnh vỡ từ hệ thống đánh chặn. Bộ Quốc phòng UAE cho biết ba người thiệt mạng và 58 người bị thương.

Các thị trường chứng khoán UAE đóng cửa trong hai ngày đầu tuần. Sự cố công nghệ sau khi cơ sở điện toán đám mây của Amazon bị ảnh hưởng đã làm gián đoạn một số hoạt động ngân hàng. Hàng chục nghìn người mắc kẹt do không phận phần lớn đóng cửa.

Ông Nabil Milali, quản lý danh mục đa tài sản tại Edmond de Rothschild Asset Management, cho biết đây là lần đầu tiên nhiều người ở Dubai phải trú ẩn dưới hầm. Ông đã giảm tỷ trọng cổ phiếu toàn cầu của công ty trước nguy cơ leo thang xung đột. Theo ông, có tới 70% khả năng khu vực sẽ phải duy trì mức phí rủi ro địa chính trị cao trong thời gian dài.

Một nguồn tin tại công ty đầu tư tầm trung ở UAE cho biết doanh nghiệp này đã lên kế hoạch cắt giảm nhân sự và tạm dừng huy động vốn. Nhu cầu mua vàng thỏi tăng mạnh, trong khi các ngân hàng tư nhân quốc tế, vốn mở rộng hoạt động tư vấn tại Dubai thời gian qua, có thể sẽ đánh giá lại mức độ hiện diện.

Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng còn quá sớm để nói về làn sóng rút vốn quy mô lớn. Ông Madhur Kakkar, nhà sáng lập Elevate Financial Services, nhận định thị trường UAE từng thể hiện khả năng chống chịu trong khủng hoảng nhờ phản ứng chính sách mạnh và hệ thống quản trị ổn định. Theo ông, việc tái phân bổ vốn tổ chức khỏi UAE hay toàn Vùng Vịnh chỉ xảy ra nếu căng thẳng leo thang nghiêm trọng hoặc kéo dài.

Hiện chưa có dữ liệu về dòng vốn rút ra. Tuy nhiên, việc tạm ngừng giao dịch trên hai sàn chứng khoán Abu Dhabi và Dubai đầu tháng 3 được xem là bước đi chưa từng có tiền lệ.

Ông William Jackson, kinh tế trưởng phụ trách thị trường mới nổi tại Capital Economics, nhận định nhận thức của giới đầu tư đã thay đổi đáng kể. “Các nền kinh tế Vùng Vịnh trước đây thường được xem là an toàn trước sự đáp trả của Iran. Điều đó đã thay đổi sau cuối tuần này”, ông nói.

Theo các chuyên gia, tác động dài hạn sẽ phụ thuộc vào thời gian xung đột kéo dài bao lâu. Nhưng rõ ràng, tham vọng đa dạng hóa kinh tế và củng cố vị thế trung tâm tài chính của Dubai đang phải đối mặt với một phép thử lớn nhất trong nhiều năm qua.

Sân bay Dubai của UAE nhộn nhịp chuẩn bị cho sự kiện World CupSân bay quốc tế Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã khởi động kế hoạch nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho những người nhập cảnh và quá cảnh tại sân bay này trong thời gian diễn ra Giải vô địch bóng đá thế giới (World Cup), dự kiến từ ngày 20/11 đến 18/12 tại Qatar. Hành khách...